PHP Neler Yapabilir?

Her þeyi. PHP temelde sunucu taraflý uygulama geliþtirmeye odaklanmýþtýr, bu sebeple diðer bütün CGI uygulamalarýnýn yaptýklarýný yapabilirsiniz. Form datalarýný toplamak, dinamik sayfa içeriði oluþturmak ya da çerez alýp göndermek bunlardan birkaçý. Ancak PHP çok daha fazlasýný yapabilecek kapasiteye sahip.

PHP betiklerinin kullanýldýðý temel üç alan mevcuttur.

• Sunucu taraflý uygulama geliþtirme. Bu PHP'nin en geleneksel ve en temel hedef alanýdýr. Bu iþ için üç þeye ihtiyacýnýz var. PHP okuyucusu (CGI ya da sunucu modülü), bir web sunucusu ve bir web tarayýcýsý. Web sunucusunu, kendisine baðlanmýþ bir PHP kurulumu ile çalýþtýrmanýz gereklidir. PHP programýnýn çýktýsýna web tarayýcýsý ile eriþebilirsiniz ve PHP sayfasýný sunucu üzerinden görüntülemiþ olursunuz. Kurulum hakkýnda daha fazla bilgi almak için kurulum talimatlarý bölümünden faydalanabilirsiniz.

• Komut satýrý uygulamalarý. Bir PHP betiðini herhangi bir sunucu ya da tarayýcý olmadan çalýþtýrabilirsiniz. Bunun için yalnýzca PHP okuyucusuna ihtiyacýnýz olacak. Bu tip kullaným cron (*nix ya da Linux türevleri) ya da Görev Zamanlayýcýsý (Windows) uygulamalarý ile birlikte çalýþtýrmak için idealdir. Bu betikler ayný zamanda basit metin tarama görevleri için de kullanýlabilir. PHP'nin komut satýrýnda kullanýmý bölümünde konu ile ilgili daha detaylý bilgi bulabilirsiniz.

• Ýstemci tarafýnda çalýþan GUI (Grafik arabirim) tabanlý uygulamalar geliþtirme. PHP pencere altýnda çalýþan uygulamalar geliþtirmek için mükemmel bir seçim olmayabilir, ancak PHP'ye hakimseniz ve PHP'nin bazý ileri seviye özelliklerini kendi istemci tarafýnda çalýþan uygulamalarýnýzda kullanmak istiyorsanýz, PHP-GTK'dan faydalanabilirsiniz. Bu yolla ayný zamanda platformdan baðýmsýz uygulama geliþtirme imkanýný da yakalamýþ olacaksýnýz. PHP-GTK, PHP'nin bir eklentisidir ve ana daðýtýmda yer almamaktadýr. PHP-GTK ilginizi çektiyse, kendi web sitesini ziyaret edebilirsiniz.

PHP bütün büyük iþletim sistemlerinde kullanýlabilir, bunlara Linux, birçok Unix türevi (HP-UX, Solaris ve OpenBSD dahil), Microsoft Windows, Mac OS X, RISC OS, ve daha birçoðu dahildir. PHP ayný zamanda bugünkü web sunucularýnýn büyük kýsmýný desteklemektedir. Bunlara örnek olarak Apache, Microsoft Internet Information Server, Personal Web Server, Netscape and iPlanet servers, Oreilly Website Pro server, Caudium, Xitami, OmniHTTPd, ve birçok baþka sunucu örnek verilebilir. Sunucularýn büyük çoðunluðunda PHP modül olarak bulunur, CGI standardýný destekleyen diðerlerinde ise PHP CGI iþlemcisi olarak çalýþabilir.

Sonuç olarak, PHP ile iþletim sisteminizi ve web sunucunuzu seçme özgürlüðüne sahipsiniz. Buna ek olarak, prosedürel programlama ya da nesneye yönelik programlama yöntemlerinden birini seçebilir ya da her ikisinin karýþýmýný kullanabilirsiniz. PHP'nin mevcut sürümü OOP'nin bütün standartlarýný içermiyor olsa da, birçok kod kütüphanesi ve büyük uygulamalar (buna PEAR kütüphanesi dahil) yalnýzca OOP kodu kullanarak yazýlmýþtýr.

PHP ile yalnýzca HTML çýktýsý üretmekle sýnýrlý deðilsiniz. PHP'nin imkanlarý resim çýktýsý verme, PDF dosyasý yaratma ve hatta Flash filmleri (libswf ve Ming kullanarak) oluþturmaya kadar geniþler. XHTML ya da XML tabanlý herhangi bir metin dosyasýný kolayca sunabilirsiniz. PHP bu tür dosyalarý otomatik olarak oluþturabilir ve dosya sisteminde saklayabilir, bu þekilde dinamik içeriðiniz için bir önbellek oluþturabilirsiniz.

PHP'nin en güçlü ve dikkate deðer özelliklerden biri sahip olduðu geniþ veritabaný desteðidir. Veritabaný ile etkileþimli çalýþan bir web sayfasý yaratmak inanýlmaz derecede kolaydýr. Þu anda desteklenen veritabanlarý:

Adabas D	Ingres	Oracle (OCI7 ve OCI8)
dBase	InterBase	Ovrimos
Empress	FrontBase	PostgreSQL
FilePro (salt-okunur)	mSQL	Solid
Hyperwave	Direct MS-SQL	Sybase
IBM DB2	MySQL	Velocis
Informix	ODBC	Unix dbm

Bunlarýn haricinde DBX veritabaný soyutlama eklentisi adý verilen modül ile bu eklenti tarafýndan desteklenen tüm veritabanlarýna þeffaf eriþim saðlayabilirsiniz. Ek olarak PHP ODBC'yi, Açýk Veritabaný Baðlantý Standardý'ný destekler, böylece bu dünya standardýný destekleyen tüm veritabanlarý ile baðlantý kurabilirsiniz.

PHP, LDAP, IMAP, SNMP, NNTP, POP3, HTTP, COM (Windows platformunda) ve daha birçok protokolü kullanarak diðer hizmetler ile konuþabilir. Dilerseniz ham að soketleri yaratabilir ve istediðiniz baþka herhangi bir protokol ile etkileþime geçebilirsiniz. PHP, WDDX karmaþýk veri deðiþimi protokolünü destekler, bu þekilde diðer bütün Web uygulama dilleri ile iletiþim kurabilir. Karþýlýklý baðlantý sözkonusu ise, PHP Java nesnelerinin ilklendirilebilmesini ve þeffaf olarak PHP nesneleri olarak kullanýlabilmelerini destekler. Ýsterseniz kendi CORBA eklentinizi kullanarak uzaktaki nesnelere eriþim saðlayabilirsiniz.

PHP, POSIX Geniþletilmiþ ya da Perl Regular Expression'dan XML belgelerinin ayrýþtýrýlmasýna kadar çeþitli metin iþleme özelliklerine sahiptir. XML dosyalarýnýn ayrýþtýrýlmasý ve eriþimi için, SAX ve DOM standartlarýný destekler. XSLT eklentisini kullanarak, XML belgelerini dönüþtürebilirsiniz.

PHP'nin elektronik ticaret alanýnda kullanýmýnda, Cybercash, CyberMUT, VeriSign Payflow Pro ve CCVS için faydalý fonksiyonlar bulabilir ve online ödeme uygulamalarýnýzda kullanabilirsiniz.

Bütün bunlarýn haricinda, mnoGoSearch arama motoru, IRC Gateway, çeþitli sýkýþtýrma araçlarý (gzip, bz2), takvim çevirici vb. deðiþik ihtiyaçlara hitap eden birçok ilginç eklenti de mevcuttur.

Gördüðünüz gibi bu sayfa PHP'nin sunduðu bütün özellikleri ve faydalarý listelemek için yeterli deðil. PHP kurulumu ve fonksiyon bilgisi bölümlerinde burada bahsettiðimiz eklentileri ve daha fazlasýný bulabilirsiniz.